Ar-Ge merkezi kurmak, şartlar, başvuru ve sonrası

Ar-Ge merkezi, 5746 sayılı Kanun kapsamında şirketin kendi tesisinde kurulan ve belirli şartları taşıyan bir birimdir. Teknoparktan farkı şudur: teknopark bir yere bağlıdır, Ar-Ge merkezi bir statüye. Faaliyetinizi kendi fabrikanızda, üretim hattının yanında yürütebilirsiniz.

Karşılığında başvuru ve sürdürme yükü daha ağırdır. Bu rehber şartları, başvuru sürecini ve statü alındıktan sonra kurulması gereken düzeni anlatır.

Asgari personel şartı

Otuz kişilik eşiğin uygulandığı sınıflar arasında motorlu kara taşıtları imalatı, hava taşıtları ve uzay araçları, askeri savaş araçları ile bazı diğer ulaşım ekipmanları bulunur.

Kanunun kendi metnindeki eşik daha yüksektir; on beş sayısı Cumhurbaşkanına verilen indirim yetkisinin kullanılmasıyla oluşmuştur. Yani bu eşik kararla değişebilir, planlama yaparken güncel durumu kontrol edin.

Hesaplama, fiilen ve tam zamanlı çalışan personelin üçer aylık dönemler itibarıyla ortalaması üzerinden yapılır. Tek bir güne bakılmaz.

Sağlanan destekler

Ar-Ge ve tasarım indirimi. Harcamaların tamamı vergi matrahından indirilir. Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetlerin proje toplam harcaması içindeki payı sınırlıdır.

Performansa dayalı ilave indirim. Belirlenen göstergelerden birinde bir önceki yıla göre yeterli oranda artış sağlanırsa, harcama artışının bir bölümü için ilave indirim uygulanır.

Gelir vergisi stopajı teşviki. Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin ücretleri üzerinden hesaplanan verginin bir bölümü terkin edilir. Terkin oranı personelin eğitim durumuna göre değişir; doktoralı personelde en yüksek, diğer personelde daha düşük oran uygulanır.

Sigorta primi işveren hissesi desteği. Ar-Ge ve tasarım personeli ile sınırlı orandaki destek personeli için işveren hissesinin yarısı karşılanır. Destek, belgenin alındığı tarihi takip eden ay başından itibaren uygulanır ve sosyal güvenlik kurumuna yazılı başvuru gerekir.

Damga vergisi istisnası. Ar-Ge, yenilik ve tasarım faaliyetlerine ilişkin kâğıtlarda uygulanır.

Gümrük vergisi istisnası. Belgeli işletmelerce ithal edilen eşya için geçerlidir; başvuru tek pencere sistemi üzerinden yapılır.

KDV istisnası. Merkezde münhasıran kullanılmak üzere alınan yeni makine ve teçhizatta uygulanır.

Siparişe dayalı Ar-Ge. Başka bir şirketin siparişi üzerine yapılan Ar-Ge ve tasarımda, harcamaların indirimi merkez ile siparişi veren arasında paylaştırılır.

Ücret teşvikindeki kırk kat sınırı

2025 yılında yapılan düzenlemeyle gelir vergisi stopajı teşviki ve damga vergisi istisnası, ücretin brüt asgari ücretin kırk katını aşmayan kısmıyla sınırlandı. Uygulama 1 Ağustos 2025'ten itibaren yapılan ücret ödemelerinde geçerli.

Yüksek ücretli kıdemli Ar-Ge personelinde teşvikin karşılığı artık bu tavanla belirlenir. Ar-Ge merkezi kurma kararının mali tarafını hesaplarken bu sınırı modele koymak gerekir.

Değerlendirme ölçütleri

Komisyon başvuruyu şu başlıklar üzerinden değerlendirir:

• Asgari tam zaman eşdeğer personel sayısının karşılanması
• Faaliyetlerin yurt içinde yürütülmesi
• Yeterli Ar-Ge yönetimi ve teknolojik varlık, kapasite
• Personelin merkezde çalıştığının fiziki kontrol mekanizmalarıyla izlenebilmesi
• Tanımlı program ve projelerin bulunması
• Ayrı bir birim şeklinde örgütlenme ve tek bir yerleşkede toplanma

Son iki madde başvuruların en çok takıldığı yerdir. Ar-Ge faaliyetinin fiziken ayrılmış bir alanda yürütülmesi ve proje portföyünün yazılı, tanımlı ve izlenebilir olması gerekir.

Başvuru süreci

1. Ön hazırlık. Mevcut personel yapısının tam zaman eşdeğer olarak çıkarılması, eşiğe uzaklığın hesaplanması.
2. Fiziki alan. Ar-Ge birimi için ayrı alan planlanması, giriş çıkış kontrolünün kurulması.
3. Proje portföyü. Yürüyen ve planlanan projelerin amaç, süre, bütçe ve çıktı bilgisiyle tanımlanması.
4. Organizasyon. Ar-Ge yönetim yapısının, görev tanımlarının ve raporlama düzeninin kurulması.
5. Başvuru. Dosyanın Bakanlığın başvuru portalı üzerinden sunulması.
6. Eksiklik incelemesi. Bakanlık dosyayı inceler, eksik varsa tamamlamanız için süre verir.
7. Komisyon değerlendirmesi. Değerlendirme ve Denetim Komisyonu karar verir.
8. Bildirim. Olumlu karar ilgili kurumlara ve işletmeye bildirilir.

Süreç dosya hazırlığıyla birlikte genellikle aylarla ölçülür. En uzun süren adım çoğu zaman başvurunun kendisi değil, şartları karşılayacak iç düzenin kurulmasıdır.

Statü alındıktan sonra

Asıl iş burada başlar. Şartların taşınıp taşınmadığı belirli aralıklarla tespit edilir ve denetimde en çok şu kayıtlara bakılır:

• Proje tanımları ve proje bazlı ilerleme kayıtları
• Personelin proje bazlı zaman çizelgeleri
• Merkez içi ve merkez dışı çalışma sürelerinin ayrımı
• Ar-Ge harcamalarının muhasebede ayrı izlenmesi
• Tam zaman eşdeğer personel sayısının dönemsel takibi
• Destek personeli oranının aşılmaması

Merkez dışında çalışma. Belirli oranlarda mümkündür. 2026 yılı için bilişim personelinde yüzde 100, diğer personelde yüzde 75 oranı uygulanıyor ve düzenleme 31 Aralık 2026'ya kadar geçerli. Oran her yıl yeniden belirlenir.

Lisansüstü eğitim. Yüksek lisans ve doktora eğitimi için merkez dışında geçirilen süreler, kanunda belirtilen sınırlar içinde kapsamda sayılır.

Girişim sermayesi fonu yükümlülüğü. Teknoparklardaki düzenlemeye benzer şekilde, belirli tutarı aşan istisna kazancın bir bölümünün girişim sermayesi fonlarına ya da kuluçka merkezindeki girişimcilere aktarılması gerekir. Eşik 2026 başından itibaren yükseltildi.

Sık yapılan hatalar

Projeleri geriye dönük yazmak. Proje tanımı, başlangıç tarihi ve beklenen çıktı baştan kayda alınmalıdır. Sonradan yazılan tanım denetimde zayıf kalır.

Zaman çizelgesi tutmamak. Personelin Ar-Ge faaliyetine ayırdığı sürenin kaydı, tüm teşviklerin dayanağıdır.

Fiziki ayrımı kurmamak. Ar-Ge personelinin üretim işlerinde de çalıştığı, ayrımın kâğıt üzerinde kaldığı durumlar denetimde sorun çıkarır.

Personel sayısını izlememek. Ayrılmalar sonrası eşiğin altına düşüldüğü fark edilmeyebilir.

Harcamaları ayrıştırmamak. Ar-Ge harcamalarının muhasebede ayrı izlenmesi şarttır.

Ar-Ge merkezi mi, teknopark mı

Üretim hattıyla iç içe, sürekli ve çok projeli Ar-Ge yürüten şirketler için Ar-Ge merkezi daha uygundur. Küçük ekiple yazılım geliştiren şirketler için teknopark genellikle daha hızlı bir yoldur. Bazı şirketlerde ikisi birlikte kullanılır.

Kaynak ve güncellik

Bu rehber 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun ve Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama ve Denetim Yönetmeliği esas alınarak hazırlandı. Kırk kat sınırı 7555 sayılı Kanunla getirilmiştir. Son gözden geçirme: 23 Eylül 2026. Eşikler ve oranlar Cumhurbaşkanı kararlarıyla değiştiği için başvuru öncesinde doğrulayın.

Sonraki adım

Ar-Ge merkezi kurmayı düşünüyorsanız ilk iş, mevcut ekibinizin tam zaman eşdeğer olarak nerede durduğunu görmek. Bunu ve eşiğe ulaşmak için gereken adımları ilk değerlendirmede çıkarıyoruz. Değerlendirme ücretsizdir.